Sztuczna inteligencja w firmie

Sztuczna inteligencja w firmie – ryzyka prawne i odpowiedzialność

Pracownik wkleja umowę klienta do ChatGPT. Dział HR korzysta z narzędzia, które automatycznie ocenia CV. Marketing generuje grafiki i publikuje je bez sprawdzania. Handlowiec wysyła klientowi ofertę przygotowaną przez AI.

Każdy z tych przypadków może rodzić inne ryzyko prawne.

Firma nie zwalnia się z odpowiedzialności dlatego, że dane działanie wykonała sztuczna inteligencja. Przy wdrażaniu AI trzeba dziś brać pod uwagę nie tylko RODO czy tajemnicę przedsiębiorstwa, ale również obowiązujący już unijny AI Act oraz polską ustawę o systemach sztucznej inteligencji.

AI Act już obowiązuje – ale nie wszystkie przepisy od tego samego dnia

Unijny AI Act jest wdrażany etapami. Część obowiązków obowiązuje od 2025 r., a od 2 sierpnia 2026 r. stosowana jest zasadnicza część rozporządzenia. Od tej daty obowiązują również nowe wymogi dotyczące przejrzystości niektórych systemów i treści generowanych przez AI.

Nie oznacza to, że każda firma używająca prostego generatora tekstu musi przechodzić taką samą procedurę jak przedsiębiorstwo wdrażające system AI do rekrutacji czy oceny pracowników.

AI Act opiera się na poziomie ryzyka i na roli konkretnego podmiotu. Inne obowiązki może mieć dostawca systemu, a inne firma, która jedynie go wykorzystuje.

Pierwszym krokiem powinno więc być ustalenie, gdzie w organizacji rzeczywiście używana jest sztuczna inteligencja i do czego służy.

Dane osobowe w AI – „nie wklejaj nic poufnego” to za mało

Jeżeli narzędzie AI otrzymuje dane pracowników, kandydatów, klientów lub kontrahentów, może dochodzić do przetwarzania danych osobowych.

Trzeba wtedy ustalić między innymi, jaka jest podstawa prawna przetwarzania, kto jest administratorem i procesorem, gdzie trafiają dane, jak długo są przechowywane i czy mogą być wykorzystywane przez dostawcę narzędzia do dalszego rozwoju systemu.

UODO w sierpniu 2026 r. zwrócił uwagę, że ocena zgodności z RODO powinna nastąpić przed wdrożeniem rozwiązania AI, a nie dopiero wtedy, gdy system już działa. W zależności od zastosowania konieczna może być także analiza ryzyka lub ocena skutków dla ochrony danych.

Szczególnie ostrożnie trzeba podchodzić do narzędzi wykorzystywanych w rekrutacji i zarządzaniu pracownikami. AI Act kwalifikuje część takich zastosowań jako systemy wysokiego ryzyka, a UODO zwraca uwagę również na ryzyko dyskryminacji i przetwarzania danych szczególnych kategorii.

Czy można wklejać do AI informacje o klientach i firmie?

Tu pojawia się drugi problem: poufność.

Dane finansowe, baza klientów, warunki negocjowanych kontraktów, niepubliczne strategie czy informacje technologiczne mogą stanowić tajemnicę przedsiębiorstwa, jeżeli mają wartość gospodarczą, nie są powszechnie dostępne, a przedsiębiorca podejmuje działania służące zachowaniu ich poufności.

Wprowadzenie takich danych do zewnętrznego narzędzia bez wcześniejszego sprawdzenia jego warunków korzystania i zabezpieczeń może być poważnym problemem.

Dlatego firmowa polityka AI powinna jasno określać, jakie informacje wolno wprowadzać do poszczególnych narzędzi, a jakich nie wolno przekazywać poza organizację.

Kto odpowiada za błędną odpowiedź AI?

Jeżeli pracownik na podstawie wygenerowanej odpowiedzi przygotuje błędną ofertę, dokument albo informację dla klienta, trudno będzie obronić się argumentem: „tak napisał system”.

AI powinno być traktowane jako narzędzie, a nie osoba podejmująca odpowiedzialną decyzję za przedsiębiorstwo.

Im większe konsekwencje błędu, tym większe znaczenie ma nadzór człowieka. Szczególnie przy decyzjach wpływających na sytuację pracowników, klientów lub konsumentów automatyzacja bez kontroli może tworzyć nie tylko ryzyko biznesowe, ale również prawne.

A prawa autorskie do treści z AI?

Tu odpowiedź nie zawsze będzie prosta.

Polskie prawo autorskie chroni utwór będący przejawem działalności twórczej o indywidualnym charakterze. Dlatego przy treści wygenerowanej automatycznie trzeba ostrożnie podchodzić do założenia, że firma zawsze nabywa do niej „pełne prawa autorskie”. Znaczenie może mieć rzeczywisty wkład twórczy człowieka oraz sposób powstania materiału.

Osobnym problemem jest możliwość wygenerowania treści naruszającej cudze prawa. Dlatego grafika, tekst czy kod z AI nie powinny trafiać do komercyjnego użycia wyłącznie dlatego, że „model je stworzył”.

Obowiązki dotyczące oznaczania treści AI

Od 2 sierpnia 2026 r. stosowany jest art. 50 AI Act dotyczący przejrzystości.

Przewiduje on m.in. obowiązki informowania użytkowników, gdy komunikują się z określonym systemem AI, oraz zasady oznaczania niektórych treści wygenerowanych lub zmanipulowanych przez sztuczną inteligencję, w tym deepfake’ów. Zakres obowiązku zależy jednak od rodzaju systemu i sposobu jego wykorzystania – nie każda treść wspomagana przez AI wymaga identycznego oznaczenia.

Jak firma może ograniczyć ryzyko?

Najbardziej praktycznym rozwiązaniem nie jest zakazanie AI. W wielu organizacjach taki zakaz i tak pozostałby wyłącznie na papierze.

Lepszym podejściem jest ustalenie, z jakich narzędzi pracownicy mogą korzystać, jakie dane wolno do nich wprowadzać, które zastosowania wymagają akceptacji przełożonego lub działu prawnego i kiedy wynik AI musi zostać zweryfikowany przez człowieka. Firma powinna również zadbać o odpowiedni poziom kompetencji osób korzystających z AI, ponieważ AI Act nakłada na dostawców i podmioty stosujące systemy obowiązek podejmowania działań zapewniających odpowiedni poziom wiedzy o AI.

Przed wdrożeniem bardziej zaawansowanego systemu warto natomiast przeprowadzić jego ocenę prawną zamiast próbować „dopisać compliance” już po podpisaniu umowy z dostawcą.

W zakresie bieżącego wsparcia przedsiębiorców zobacz również obsługę prawną firm.

Czy pracownik może korzystać z ChatGPT w pracy?

Sam fakt korzystania z narzędzia AI nie jest zakazany. Firma może jednak określić dozwolone narzędzia i zasady przetwarzania w nich danych służbowych.

Czy AI Act dotyczy małych firm?

Może dotyczyć również małych i średnich przedsiębiorstw. Zakres obowiązków zależy przede wszystkim od rodzaju systemu, sposobu jego wykorzystania i roli firmy.

Czy trzeba oznaczać każdy tekst napisany z pomocą AI?

Nie. Obowiązki z art. 50 AI Act dotyczą określonych systemów i rodzajów treści. Każdy przypadek trzeba ocenić według charakteru zastosowania.

Jeżeli firma korzysta już z narzędzi AI albo planuje ich szersze wdrożenie, możemy pomóc sprawdzić regulaminy dostawców, przetwarzanie danych, umowy oraz przygotować zasady korzystania z AI przez pracowników. Skontaktuj się z kancelarią.

Agata Urban-Brodowska
Latest posts by Agata Urban-Brodowska (see all)

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *