Czy 1 listopada to dzień ustawowo wolny od pracy?
1 listopada, czyli Wszystkich Świętych, to dzień szczególny w polskim kalendarzu – zarówno pod względem tradycji, jak i prawa. Wiele osób planuje wtedy odwiedzenie grobów bliskich, dlatego co roku powraca pytanie: czy 1 listopada jest dniem ustawowo wolnym od pracy, a jeśli nie – czy pracodawca może wymagać obecności w pracy i czy należy się wtedy dodatkowe wynagrodzenie?
W tym artykule wyjaśniamy, jak przepisy Kodeksu pracy regulują ten dzień, w jakich branżach dopuszczalna jest praca oraz jakie prawa przysługują pracownikom.
Czy 1 listopada to dzień ustawowo wolny od pracy?
Tak. 1 listopada (Wszystkich Świętych) to dzień ustawowo wolny od pracy, co wynika wprost z ustawy z 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy.
Oznacza to, że większość pracowników w Polsce ma tego dnia prawo do wolnego, a pracodawca nie może wzywać do pracy – z pewnymi wyjątkami.
Na liście dni ustawowo wolnych znajdują się m.in.:
- 1 stycznia – Nowy Rok,
- 6 stycznia – Trzech Króli,
- pierwszy i drugi dzień Wielkanocy,
- 1 maja – Święto Pracy,
- 3 maja – Święto Konstytucji,
- 1 listopada – Wszystkich Świętych,
- 11 listopada – Narodowe Święto Niepodległości,
- 24 grudnia – Wigilia Bożego Narodzenia (od 2026 roku),
- 25 i 26 grudnia – Boże Narodzenie.
Zasada jest prosta: w tych dniach pracownik ma prawo do odpoczynku i nie powinien być zobowiązywany do pracy, chyba że należy do jednej z branż, w których praca w święta jest dozwolona.
Komentarz eksperta:
– Dzień ustawowo wolny to nie tylko tradycja, ale gwarancja prawna odpoczynku. Jeżeli pracodawca wymaga pracy 1 listopada bez uzasadnienia, narusza przepisy o czasie pracy i naraża się na odpowiedzialność finansową
Kiedy praca w dniu wolnym od pracy jest dozwolona?
Kodeks pracy przewiduje kilka sytuacji, w których praca w dniu wolnym od pracy (w tym 1 listopada) jest legalna.
Dotyczy to przede wszystkim zawodów i miejsc, gdzie zachowanie ciągłości działania jest konieczne.
Dopuszczalne przypadki pracy w święto:
- placówki ochrony zdrowia – szpitale, pogotowie ratunkowe, apteki całodobowe,
- służby porządkowe i bezpieczeństwa publicznego – policja, straż pożarna, wojsko,
- transport publiczny – komunikacja miejska, koleje, lotniska,
- energetyka, gazownictwo, wodociągi – zakłady zapewniające ciągłość dostaw,
- gastronomia, hotele, turystyka – tam, gdzie praca wiąże się z obsługą osób,
- rolnictwo i hodowla – gdy przerwanie pracy mogłoby zagrozić zwierzętom lub uprawom,
- systemy pracy zmianowej lub równoważny czas pracy, jeśli rozkład przewiduje dyżur w święto.
W takich przypadkach pracodawca nie narusza prawa, ale musi zrekompensować pracownikowi pracę w dniu ustawowo wolnym.
Co grozi pracodawcy za zmuszenie do pracy w święto?
Jeżeli pracodawca zleca pracę w dniu ustawowo wolnym, mimo że nie występują żadne przesłanki dopuszczalne przez prawo, popełnia wykroczenie przeciwko prawom pracownika.
Zgodnie z art. 151 § 1 Kodeksu pracy, jest to naruszenie przepisów o czasie pracy.
Pracownik w takiej sytuacji może:
- złożyć skargę do Państwowej Inspekcji Pracy (PIP),
- domagać się rekompensaty finansowej,
- powiadomić inspekcję o nadużyciu – co może skutkować karą grzywny od 1 000 do 30 000 zł dla pracodawcy.
Komentarz eksperta:
– W praktyce PIP często reaguje na zgłoszenia dotyczące handlu lub gastronomii, gdzie próbuje się obejść przepisy, np. przez zlecanie pracy na tzw. „dyżurze technicznym”. Takie działania są nielegalne, jeśli nie wynikają z systemu czasu pracy
Czy za pracę 1 listopada należy się dzień wolny lub dodatek?
Tak. Kodeks pracy jasno wskazuje, że pracownikowi wykonującemu pracę w dniu wolnym od pracy przysługuje rekompensata.
Zgodnie z art. 15111 § 1–3 Kodeksu pracy:
- jeśli pracownik pracuje w święto – należy mu się inny dzień wolny od pracy w okresie rozliczeniowym,
- jeśli nie ma możliwości udzielenia dnia wolnego – przysługuje dodatek 100% wynagrodzenia za każdą godzinę pracy.
Przykład:
Jeśli pracownik pracował 1 listopada przez 8 godzin, a nie otrzymał dnia wolnego, pracodawca ma obowiązek wypłacić mu 100% dodatku do wynagrodzenia zasadniczego.
Dodatkowo, w przypadku pracy w nocy lub nadgodzin w święto, pracownikowi mogą przysługiwać kolejne dodatki, zgodnie z art. 1511 i 1518 Kodeksu pracy.
Co z pracą w handlu 1 listopada?
Wszystkich Świętych to jeden z tych dni, w których obowiązuje całkowity zakaz handlu.
Zgodnie z ustawą z 10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu w niedziele i święta, 1 listopada sklepy, galerie handlowe i centra usługowe muszą być zamknięte.
Wyjątki od zakazu obejmują m.in.:
- stacje paliw,
- apteki i punkty medyczne,
- sklepy internetowe,
- małe sklepy prowadzone przez właściciela (samozatrudnionego),
- placówki pocztowe, jeśli sprzedaż stanowi usługę pocztową.
W praktyce oznacza to, że większość dużych marketów i galerii nie prowadzi sprzedaży 1 listopada.
Osoby zatrudnione w handlu mają tego dnia wolne – wyjątkiem są te, które pracują w dopuszczonych punktach (np. na stacji benzynowej).
Co, gdy święto przypada w sobotę?
W przypadku, gdy święto przypada w sobotę, pracownikowi przysługuje dodatkowy dzień wolny od pracy za święto.
Podsumowanie i praktyczne wskazówki
1 listopada to dzień ustawowo wolny od pracy, co oznacza, że pracownik nie powinien być zobowiązany do wykonywania obowiązków służbowych.
Praca w tym dniu jest dozwolona wyłącznie w wyjątkowych przypadkach określonych przez prawo, a każdy pracownik ma prawo do rekompensaty – dnia wolnego lub 100% dodatku.
Pamiętaj:
- Pracodawca nie może dowolnie nakazać pracy w święto.
- Odmowa pracy w niedozwolonych przypadkach nie może być podstawą do nałożenia kary porządkowej ani zwolnienia.
- W razie wątpliwości warto skonsultować sytuację z prawnikiem lub zgłosić sprawę do PIP.
Jeśli pracodawca wymaga od Ciebie pracy w dniu ustawowo wolnym, skontaktuj się z nami – sprawdzimy, czy Twoje prawa zostały naruszone i pomożemy Ci dochodzić należnych świadczeń.
FAQ – najczęstsze pytania o pracę 1 listopada
Czy za pracę 1 listopada przysługuje podwójna stawka?
Tak. Jeśli pracodawca nie udzieli dnia wolnego w zamian, należy się dodatek 100% wynagrodzenia za każdą godzinę pracy.
Czy mogę odmówić pracy w święto?
Tak, jeśli nie pracujesz w branży, w której praca w święta jest dozwolona (np. służby publiczne, gastronomia, transport). Pracodawca nie ma prawa wymagać od Ciebie pracy 1 listopada tylko dlatego, że „brakuje ludzi”.
Czy 1 listopada dotyczy też osób na umowie zlecenia lub B2B?
Nie. Przepisy o dniach wolnych od pracy dotyczą wyłącznie osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę. W przypadku zleceń czy samozatrudnienia zasady ustala umowa między stronami.
Czy mogę zostać ukarany za nieobecność w pracy 1 listopada?
Nie, o ile nie należysz do grupy zawodowej zobowiązanej do pracy w święta. W pozostałych przypadkach nieobecność w tym dniu jest w pełni uzasadniona.
Czy pracodawca może zaplanować mi dyżur 1 listopada, jeśli jestem w systemie zmianowym?
Tak, jeśli Twój rozkład pracy przewiduje taki dzień i wynika to z systemu zmianowego. Wówczas przysługuje Ci rekompensata (dzień wolny lub dodatek 100%).
Skontaktuj się z naszą kancelarią – wyjaśnimy Twoje prawa i pomożemy uzyskać należne wynagrodzenie za pracę w święta.
- Lany poniedziałek a prawo- czy można dostać mandat za oblewanie wodą? - 27 marca 2026
- Czy za pracę w święta należy się podwójna stawka? - 25 marca 2026
- Praca w święta – Komu przysługuje dzień wolny lub dodatek? - 19 marca 2026